اسکیزوفرنی (شیزوفرنی) علائم، دلایل و روشهای درمان کامل, اسکیزوفرنی چیست؟اسکیزوفرنی که به آن شیزوفرنی نیز میگویند، یک اختلال روانی مزمن و پیچیده است که درک واقعیت را در فرد دچار تحریف میکند. بیمار قادر به تفکیک تخیل از واقعیت نیست و با توهمات، هزیانات و اختلال در تفکر روبرو میشود.
این بیماری بر تفکر، احساسات و رفتار تأثیر میگذارد و بدون درمان میتواند عملکرد روزمره را به شدت مختل کند.\شایعیت و سن آغاز بیماریاسکیزوفرنی در زنان و مردان تقریباً با یک نرخ رخ میدهد، اما زمان بروز علائم متفاوت است.
منفردی برای این بیماری شناسایی نشده است، اما محققان معتقدند ترکیبی از عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی و محیطی نقش دارد.\عامل ژنتیکیسابقه خانوادگی قویترین عامل ریسک شناخته شده است.
داشتن بستگی درجه یک مبتلا، احتمال ابتلا را به شدت افزایش میدهد، هرچند ژنهای خاصی به تنهایی مسئول نیستند، بلکه ترکیبی از ژنها حساسیت را فراهم میآورند.\ناهنجاریهای ساختاری و عملکردی مغزتصاویر مغزی نشان میدهد در بیماران حجم برخی نواحی مغز کاهش یافته و حفرههای مغزی بزرگتر هستند.
راد دارای پیشامادگی ژنتیکی، عامل تحریککننده بروز بیماری باشند.\تصنیف علائم اسکیزوفرنیعلائم به سه دسته اصلی تقسیم میشوند علائم مثبت، منفی و شناختی.\علائم مثبت (افزودهها)این علائم تجربههایی هستند که در افراد سالم وجود ندارند\توهمها دیدن، شنیدن یا حس کردن چیزهایی که وجود خارجی ندارند (شایعترین نوع شنیداری است).هزیانات باورهای ثابت و نادرست که با منطق و فرهنگ فرد سازگار نیستند (مانند توهم تعقیب، عظیمبودگی یا کنترل فکر).اختلال در تفکر و گفتار گفتار بیسازمان، پرش موضوعی، پاسخهای خارج از متن و ناتوانی از ادامه تفکر منطقی.اختلال حرکتی رفتارهای عجیب، خمول کاتاتونیک، تحرکات بیهدف یا وضعیات بدنی نامناسب.\علائم منفی (کاهشها)این علائم نشاندهنده کاهش یا از دست رفتن عملکردهای طبیعی هستند\افتیسمی (کمبود انگیزه) ناتوانی از آغاز و ادامه فعالیتهای هدفمند.الفولوژی (فقر گفتار) کاهش حجم و محتوای گفتار.انهدونیه (ناتوانی از لذت بردن) بیعلاقگی به فعالیتهای قبلاً لذتبخش.انسحاب اجتماعی اجتناب از تعاملات و روابط بینفردی.خستگی و کمانرژی مزمن ناتوانی از انجام کارهای روزمره و مراقبت از خود.\علائم شناختیاین علائم بر پردازش اطلاعات تأثیر میگذارند و شامل موارد زیرند\مشکل در تمرکز و توجه مداوم.اختلال در حافظه کاری (نگهداری و دستکاری اطلاعات در ذهن).کاهش عملکرد اجرایی (برنامهریزی، سازماندهی، تصمیمگیری).کمبود درک بیماری (انوسونوزیا) — بیمار نمیفهمد که بیمار است.\رویههای درمان اسکیزوفرنیدرمان ترکیبی و طولانیمدت است که هدف اصلی کنترل علائم، پیشگیری از عود و بهبود کیفیت زندگی است.\دارودرمانی (استخوانبندی درمان)داروهای ضد روانپریشی (آنتیسایکوتیک) پایه درماناند.
این داروها با تنظیم دوپامین و سروتونین، علائم مثبت را کنترل میکنند. دو نسل اصلی وجود دارد\نسل اول (معمولی) مانند هالوپریدول، کلرپرومازین — اثربخش اما با اثرات جانبی حرکتی بیشتر.نسل دوم (غیرمعمولی) مانند ریسپریدون، اولانز، کوئتیاپین، آریپیپرازول، کلوزاپین — پروفایل اثرات جانبی متفاوت، ترجیح اول در خط مقدم.\کلوزاپین برای موارد مقاوم در برابر درمان (TRS) طلای استاندارد است، اما نیازمند نظارت خونی منظم است.
مداخلات اثباتشده شامل\درمان شناختی-رفتاری برای روانپریشی کاهش آزاردهندگی توهمها و هزیانات.آموزش مهارتهای اجتماعی بهبود تعاملات و عملکرد روزمره.درمان خانوادگی کاهش احساسات ابراز شده (EE) در خانواده، پیشگیری از عود.بازیابی شناختی تقویت حافظه، توجه و عملکرد اجرایی.حمایت اشتغال و مسکن ( /) تسهیل زندگی مستقل و کارآمدی.\مداخلات دیگر\الکتروکنولز (ECT) برای موارد حاد، مقاوم، با ریسک خودکشی یا کاتاتونی.مدیریت سبک زندگی خواب منظم، تغذیه سالم، ورزش، اجتناب از مواد مخدر (به ویژه کانابیس که ریسک را افزایش میدهد).\\به کدام پزشک مراجعه کنیم؟تشخیص و تدوین برنامه درمان بر عهده روانپزشک است.
در مواردی که ناهنجاریهای عصبی یا مغزی مد نظر باشد، مشورت با متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) نیز توصیه میشود.
تیم درمان اغلب شامل روانپزشک، روانشناس بالینی، پرستار روانپزشکی، کارشناس خدمت اجتماعی و مشاور اشتغال است.\نکات کلیدی و جمعبندی\اسکیزوفرنی بیماری قابل درمان است، نه غیرقابلعلاج.تشخیص زودهنگام و آغاز سریع درمان، پیشبینی را به طور قابلتوجهی بهبود میبخشد.پذیرش بیماری، پایبندی به دارو، حمایت خانواده و دسترسی به خدمات بازیابی، ستونهای مدیریت موفقاند.خطر خودکشی در این بیماران بالا است؛ هرگونه بیان قصد خودکشی باید جدی گرفته و فوری مداخله شود.با درمان مناسب، بسیاری از بیماران میتوانند زندگی مستقل، شغلی و اجتماعی داشته باشند.\اگر شما یا آشناییتان علائمی از اسکیزوفرنی دارید، بدون تاخیر به روانپزشک مراجعه کنید.
کمک حرفهای در دسترس است و امید بهبودی واقعی وجود دارد.
