ابوالحسن فیروزآبادی، از وزارت اطلاعات تا صیانت‌گر شبکه ملی اطلاعات
علی باقری
۳۰ تیر ۱۴۰۳
۳۰ تیر ۱۴۰۳ - ۱۴:۵۷
سید ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی، از جمله افرادی است که نامشان در میان گزینه‌های احتمالی وزارت ارتباطات دولت چهاردهم مطرح می‌شود. پیش از این در سال ۱۳۹۲ نیز نام او به عنوان گزینه احتمالی وزارت ارتباطات شنیده می‌شد و پیش از آغاز دولت سیزدهم نیز شایعاتی از حضور ایشان در کابینه به گوش می‌رسید.
فیروزآبادی متولد ۱۳۴۰ در نجف اشرف است. ایشان کار‌شناسی و کار‌شناسی ارشد مهندسی برق گرایش مخابرات را در دانشگاه علم و صنعت گذراند و مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه دفاع ملی، زیر نظر ستاد کل نیرو‌های مسلح، دریافت کرده است.
این گزینه احتمالی وزارت ارتباطات در خردادماه ۱۳۹۷ به دلیل آنچه نقض حقوق بشر از طریق شراکت در سانسور این‌ترنت توصیف شد، در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت. فیروزآبادی در سال ۱۴۰۰ برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری دوره سیزدهم ثبت‌نام کرد، اما شورای نگهبان صلاحیت ایشان را تأیید نکرد.
از وزارت اطلاعات تا فراهم اجتماعی
با آغاز ریاست‌جمهوری حسن روحانی، فیروزآبادی نیز به دولت راه یافت و در سال ۱۳۹۲ قائم‌مقام وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی شد و تا پایان دولت یازدهم در سال ۱۳۹۶ در این سمت باقی ماند. ایشان در سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ نیز رئیس هیئت مدیره شرکت اندوخته‌گذاری فراهم اجتماعی (شستا) بود و با همین صفت، نقش مهمی در اداره رایتل ایفا می‌کرد.
بر پایه روایت‌ها، فیروزآبادی از مدیران باتجربه وزارت اطلاعات به شمار می‌رود. علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود در تاریخ ۲۸ بهمن ۱۳۷۴ در مورد فیروزآبادی نوشته است مهندس ابوالحسن فیروزآبادی، معاون فنی وزارت اطلاعات آمد و گزارش خدمات فنی خود را داد. از وزیر و معاونان دیگر به خاطر سختی زیاد برای منفعت‌گیری از ابزار فنی برای شنود و کنترل و عدم قدر‌شناسی زحمات او گله داشت.
سال ۱۳۸۸، وقتی که فیروزآبادی از وزارت اطلاعات جدا شد، سایت الف سابقه حضور ایشان در این وزارت‌خانه را ۲۵ سال اعلام کرد. اگر این ادعا صحیح باشد، فیروزآبادی تقریبا از ابتدای تأسیس وزارت اطلاعات در سال ۱۳۶۲ در آن حضور داشته است.
از دیگر سوابق مهم مدیریتی ایشان حضور در شرکت صنایع الک‌ترونیک زعیم است. فیروزآبادی از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۲ عضو هیئت مدیره و مدیر فنی این شرکت بود و در سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۸ نیز در جایگاه رئیس هیئت مدیره فعالیت می‌کرد.
تصویب طرح شبکه ملی اطلاعات
مهم‌ترین سابقه فیروزآبادی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، به نزدیک به ۸ سال دبیری در شورای عالی فضای مجازی بازمی‌گردد. ایشان به عنوان سومین دبیر شورا توانست طولانی‌ترین دوره را در این نهاد بگذراند.
مهم‌ترین اقدام شورای عالی فضای مجازی در زمان ایشان، تصویب طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات در آبان‌ماه ۱۳۹۹ بود. اگرچه سخن از این‌ترنت ملی از می‌انه دهه ۱۳۸۰ مطرح شده بود و سال ۱۳۸۹ در قالب شبکه ملی اطلاعات وارد گفتمان شد، اما تا آن زمان هیچ سند قانونی‌ای برای اجرای آن تصویب نشده بود.
اهمیت طرح معماری شبکه ملی اطلاعات که در زمان فیروزآبادی تصویب شد، از آن جهت بود که به عنوان اولین و مهم‌ترین قانون راهبردی در مورد این شبکه در ساختار قانونی کشور قرار گرفت. قطعا بخش‌هایی از آن نیز به صورت عمومی منتشر نشده و محرمانه باقی مانده است.
مصوبه سیاست‌ها و اقدامات سامانده‌ی محتوا‌رسان‌های اجتماعی از دیگر قوانین مهمی است که در زمان ایشان تصویب شد و امتیاز‌های زیادی برای حمایت و گسترش محتوا‌رسان‌های داخلی در آن پیش‌بینی شده است.
صیانت به شورا می‌رود
احتمالا اساسی‌ترین اتفاق دوره دبیری ایشان مربوط به شهریورماه ۱۴۰۱ است. ماجرا از اسفند ۱۴۰۰ آغاز شد، وقتی که کلیات طرح صیانت در مجلس تصویب شد اما هیئت رئیسه مجلس به آن عیب حقوقی گرفت و به شکلی از دستورکار خارج کرد.
فیروزآبادی در ۲۲ اسفندماه ۱۴۰۰ اظهار داشت ادامه طرح صیانت به صلاح جامعه نیست. با وجود این، اتفاقات چند ماه بعد نشان داد که در پشت پرده حرکات دیگری در جریان است.
پنجم شهریور ۱۴۰۱، ۳ ماده کلیدی طرح صیانت به مأموریت‌ها و اختیارات کمیسیون عالی تنظیم مقررات شورای عالی فضای مجازی اضافه شد. به‌روزرسانی مأموریت‌های این کمیسیون از آنجا اهمیت دارد که قدرت شورای عالی فضای مجازی در حوزه سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری این‌ترنت را به صورت بی‌سابقه‌ای افزایش داد.
بر پایه مأموریت‌های جدید، کمیسیون عالی تنظیم مقررات، زیرمجموعه شورای عالی فضای مجازی، اختیارات گسترده‌ای دارد، از جمله تعیین یا تشکیل تنظیم‌گران بخش جدید، معماری کلان تنظیم‌گری فضای مجازی و سیاست‌گذاری صدور مجوز برای هر‌گونه فعالیت کسب‌وکار در فضای مجازی.
به جای فیل‌ترینگ، اینستاگرام داخلی بسازیم
دیدگاه‌های فیروزآبادی در مورد اینستاگرام و شبکه‌های اجتماعی فراز و فرود‌هایی داشته؛ گاهی در رد فیل‌ترینگ و گاهی در قبول آن.
رئیس پیشین شورای عالی فضای مجازی در مردادماه ۱۴۰۱ هشدار داد اگر از این موضوع توسعه شبکه‌های اجتماعی داخلی غافل شویم، کاربران داخلی به عنوان مصرف‌کننده فرهنگ کشور‌های بیگانه از نرم‌افزار‌های خارجی الگوبرداری خواهند کرد.
ایشان در مقطع دیگری (دی ۱۳۹۹) در مورد مشکلات اینستاگرام گفت برخی فقط به مشکلات اخلاقی اینستاگرام می‌اندیشند اما من مشکلات بسیار فرا‌تر را می‌بینم. اینستاگرام مخاطب را در حباب اطلاعاتی قرار می‌دهد، به خودشیفتگی در کاربران دامن می‌زند و اراده پلتفرم را بر افراد تحمیل می‌کند.
فیروزآبادی در ادامه همین سخنان افزود با وجود این، عده زیادی در این بستر زندگی می‌کنند و ما نمی‌توانیم به راحتی این بستر را مسدود کنیم.
در آبان ۱۴۰۱ نیز ایشان بیان کرد گوگل فضای مجازی کشور را تهدید می‌کند. در همان زمان مرکز ملی فضای مجازی در نامه‌ای از متا خواست نماینده خود را در ایران معرفی کند. فیروزآبادی در آن مقطع خبر داد اگر پاسخ ندهند، در حقیقت مقدمه‌ای برای مجوز قانونی انسداد اینستاگرام است.
فیروزآبادی در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۰ در مخالفت با فیل‌تر شدن اینستاگرام گفت، به جای آن باید اینستاگرام داخلی تشکیل دهیم هیچ‌گاه از فیل‌ترینگ دفاع نکرده‌ام و معتقدم باید در فضای مجازی، همانند فضای فیزیکی، نزدیک به مرز و قلمرو ایران و انقلاب اسلامی آشکار باشد. اگرچه اعتقادی ندارم در کشور پلتفرم‌هایی داشته باشیم که به ما تعهدی نداشته باشند و عکس‌ها را به دلخواه خود حذف می‌کنند. تا اینستاگرام داخلی نداشته باشیم، معتقد به فیل‌تر اینستاگرام نیستم.
