تلسکوپ جیمز وب تصویری شگفت‌انگیز از تولدستاره‌ی منتشر کرد

تلسکوپ فضایی جیمز وب عکس جدیدی از مراحل اولیه تولد یک ستاره منتشر کرده که در آن ماده و انرژی به‌صورت بی‌نظیری با هم در تعامل‌اند. این تصویر جزئیاتی را آشکار می‌کند که با تلسکوپ‌های قبلی قابل مشاهده نبودند.

ستاره‌ی تنها صد هزار سال عمر دارد و همچنان در فرآیند شکل‌گیری به سر می‌برد. ابر‌های مولکولی غلیظ همچنان این پیش‌ستاره را احاطه کرده‌اند. رصد چنین اجسامی یکی از اهداف اصلی ساخت جیمز وب توسط ناسا با همکاری آژانس‌های فضایی اروپا و کانادا بوده است، زیرا این تلسکوپ می‌تواند درونی ابر‌های گاز و غبار را ببیند و لحظات اول تولدستاره‌ها را ثبت کند.

دانشمندان این تصویر را با استفاده از ابزار می‌ان‌فروسرخ (MIRI) ضبط کرده‌اند. پیش‌ستاره در حال رشد است و مواد موجود در دیسک پیش‌سیاره‌ای اطراف خود را جذب می‌کند. این دیسک در مرکز عکس به‌صورت یک خط تاریک و افقی نمایان است.

فرآیند تولد یک ستاره

این پیش‌ستاره هنوز به مرحله‌ی دنباله‌ی اصلی نرسیده است؛ بنابراین نور آن ناشی از هم‌جوشی هسته‌ای نیست. انرژی منتشرشده ناشی از فشردگی گرانشی است که مواد اطراف را گرم می‌کند. برخورد مواد ورودی با گاز‌های محیطی امواج شوک ایجاد کرده و باعث درخشش ستاره و غبار‌های اطراف می‌شود.

با جذب مواد، پیش‌ستاره می‌دان مغناطیسی قدرت‌مندی می‌سازد. تعامل این می‌دان با چرخش ستاره باعث پرتاب مواد به بیرون می‌شود. با افزایش جرم، جت‌هایی از قطب‌های ستاره خارج شده که شبیه به ساعت شنی به نظر می‌رسند و شوک‌های قوسی در محیط اطراف ایجاد می‌کنند.

در محیط اطراف، هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAH) وجود دارند که ترکیبات ارگانیک فرا‌وانی در کیهان هستند و احتمالا در شکل‌گیری حیات روی زمین نقش داشته‌اند. این ترکیبات در عکس با رنگ آبی در ساختار‌های رشته‌ای دیده می‌شوند.

ناحیه قرمز مرکز عکس لایه‌ی ضخیمی از گاز و غبار است که با انرژی ستاره می‌درخشد. ناحیه سفید بین بخش‌های قرمز و آبی ترکیبی از ها، گاز‌های یونیزه‌شده مانند نئون و هیدروکربن‌های دیگر را نشان می‌دهد.

با گذشت زمان، جریان‌های خروجی قوی پیش‌ستاره محیط اطراف را از گاز و غبار پاک می‌کنند و تنها دیسک پیش‌سیاره‌ای باقی می‌ماند. در نهایت این ستاره به یک ستاره‌ی دنباله‌ی اصلی مانند خورشید تبدیل شده و سیستم سیاره‌ای خود را شکل می‌دهد.

این اولین بار نیست که جیمز وب ستاره را رصد می‌کند. در سال ۲۰۲۲ این تلسکوپ با دوربین نزدیک‌فروسرخ نیز همین ستاره را تصویر کرده بود.

<figcaption class="wp-element-caption"عکس تلسکوپ جیمز وب از L1527 با دوربین فروسرخ نزدیک (NIRCam)

سوالات زیادی در مورد نحوه‌ی آغاز هم‌جوشی هسته‌ای، شکل‌گیری می‌دان مغناطیسی و نقش آن در فروپاشی و چرخش ستاره‌ها وجود دارد که دانشمندان امیدوارند داده‌های جیمز وب به پاسخ‌گویی به آن‌ها کمک کند.