تغییرات اقلیمی و افزایش دمای کره زمین پیامدهای نامطلوبی بر زندگی موجودات داشته است. تحقیقات نشان میدهد گرما میتواند تأثیرات منفی زیادی روی زنبورها، بهویژه زنبورهای عسل، بگذارد.
امواج گرما نهتنها باعث افزایش دمای بدن زنبورها میشوند، بلکه به نظر میرسد گرمای زیاد حس بویایی آنها را نیز به شدت کاهش دهد. این موضوع میتواند اثرات منفی بسیاری بر بقای کلنیهای زنبورها داشته باشد.
توانایی بوییدن گلها برای زنبورهای عسل امری حیاتی است. حس بویایی همراه با نشانههای بصری، زنبورها را به بهترین گلها و منابع غذایی هدایت میکند. بااینحال، یک مطالعه نشان داده است که امواج گرما توانایی زنبورها در تشخیص عطر گلها را تا ۸۰ درصد کاهش میدهد.
تأثیر منفی تغییرات اقلیمی بر زنبورهای عسل
در این مطالعه، سابین نوتن، حشرهشناس و همکارانش در یک آزمایش، زنبورها را در معرض امواج گرما قرار دادند و حرکات آنها را رصد کردند. پژوهشگران دریافتند که در مواجهه با گرما، توانایی شاخکهای زنبورها برای تشخیص بوی گل تا ۸۰ درصد کاهش مییابد.
به گفته نوتن، با توجه به اینکه پیشبینی میشود تغییرات اقلیمی شدت و فراوانی امواج گرما را افزایش دهد، حیوانات باید راهی برای سازگاری با این شرایط بیابند تا بتوانند زنده بمانند. در طول فرآیند تکامل، بدن ضخیم و خزدار زنبورها برای بقا در سردترین مناطق سازگار شده است، اما سازگاری با سرما در جهانی که در حال گرم شدن است، میتواند مرگبار باشد.
علاوه بر این، به گفته دانشمندان، تغییرات اقلیمی باعث گرم شدن کندوهای عسل شده است که این امر میتواند تهدید جدی برای رشد سالم نوزادان زنبور باشد و به کاهش جمعیت زنبورها منجر شود. از این رو، میتوان دریافت که تغییرات اقلیمی تا چه میزان میتواند بر بقای این حشرات تأثیرگذار باشد.
کاهش شدید حس بویایی زنبورها به علت گرما
در این مطالعه، پژوهشگران نزدیک به ۱۹۰ زنبور عسل از دو گونه رایج بمبوس تریستریس و ب. پسکوروم را به مدت نزدیک به سه ساعت در دمای ۴۰ درجه سانتیگراد، در معرض امواج گرمایی شبیهسازیشده قرار دادند. گروهی از زنبورها در محیط خشک نگهداری شدند، برخی دسترسی به منابع شیرین داشتند و تعدادی دیگر ۲۴ ساعت زمان داشتند تا پس از عملیات گرمایی، در دمای محیط بهبود یابند.
سپس محققان شاخکهای زنبورها را که برای بوییدن از آنها استفاده میکنند، جدا کرده و بررسی کردند که آیا نورونهای بویایی در شاخکها همچنان قادر به تشخیص ترکیبات شیمیایی رایج در بسیاری از گلها — که به عطر گل شناخته میشوند — هستند یا خیر.
آزمایش نشان داد که امواج گرما قدرت سیگنال الکتریکی نورونها را تا ۸۰ درصد کاهش داده است. این کاهش کارکرد در زنبورهای کارگر که همه آنها ماده هستند، بیشتر از زنبورهای نر بود. این ضعف حس بویایی در شاخکهای زنبورهایی که ۲۴ ساعت زمان خنکشدن و بهبود داشتند، پس از این بازه نیز بازیابی نشده بود. نوتن میگوید
این نتیجه غافلگیرکننده بود؛ همه انتظار داشتیم که شاخکها بازیابی شوند. عدم بازیابی مشخص میکند که زنبورها به شدت بهبود نمییابند و این امر برای جمعآوری غذا برای کلنی مشکلساز است.
نوتن معتقد است تأثیر منفی امواج گرما بر حس بویایی زنبورهای کارگر میتواند بهطور غیرمستقیم بر بقای کل کلنی تأثیر بگذارد این یافته میتواند توضیح دهد که چرا کاهش جمعیت زنبورهای عسل را مشاهده میکنیم (در کنار عواملی همانند از دست دادن زیستگاه).
دیو گلسون، اکولوژیست زنبور از دانشگاه ساسکس در برایتون انگلستان که در این مطالعه شرکت نداشته است، میگوید این تحقیق بسیار قوی به نظر میرسد. مورفولوژی شاخکها در گونههای گوناگون زنبورها شبیه است. اگر زنبورهای عسل به این شکل آسیب ببینند، به احتمال زیاد زنبورهای دیگر نیز همینطور خواهند بود. قطعا تا وقتی که محققان آنها را بررسی نکنند، در این مورد یقین نداریم.
