تفاوت ویتامین و ۳ چیست؟ بررسی منابع، اثربخشی و علائم کمبود
علی باقری
۲۷ مهر ۱۴۰۳
۲۷ مهر ۱۴۰۳ - ۲۱:۰۶
ویتامین یک ریز مغذی ضروری برای سلامت انسان است که به دو شکل ویتامین ۲ (ارگوکلسیفرول) و ویتامین ۳ (کوله کلسیفرول) وجود دارد. این ویتامین نقش حیاتی در جذب کلسیم و فسفر، تقویت استخوان‌ها، پیشگیری از پوکی استخوان، سلامت عضلات، کارکرد سیستم ایمنی و تنظیم خلق و خو ایفا می‌کند.
ویتامین ۲ منبع گیاه‌ی و غنی‌سازی شده
ویتامین ۲ یا ارگوکلسیفرول در قارچ‌ها و مخمر‌ها یافت می‌شود و با قرار دادن ارگوس‌ترول در معرض اشعه ماوراء بنفش تولید می‌گردد. غذا‌های غنی‌شده مانند شیر گیاه‌ی، غلات و آب پرتقال از منابع اصلی دریافت این ویتامین هستند. ویتامین ۲ همچنین به صورت مکمل غذایی در شکل کپسول، قرص و شربت در دسترس است. پس از مصرف در روده نازک جذب شده، به کبد منتقل می‌شود و در کلیه‌ها به شکل فعال کلسی‌تریول تبدیل می‌گردد.
ویتامین ۳ تولید پوستی و منابع حیوانی
ویتامین ۳ یا کوله کلسیفرول هنگام تعرض پوست به نور خورشید توسط بدن سنتز می‌شود. منابع غذایی حیوانی شامل ماهی‌های چرب (سالمون، قزل‌آلا، ماهی خال‌مخالی)، زرده تخم‌مرغ و جگر گاو می‌باشند. محصولات لبنی گاو معمولا با ویتامین ۳ غنی‌سازی شده‌اند. این ویتامین نیز به صورت مکمل در اشکال شربت، کپسول و قرص موجود است. فرآیند متابولیسم آن مشابه ۲ است تبدیل در پوست، انتقال به کبد و فعال‌سازی در کلیه به کلسی‌تریول.
کدام یک اثربخ‌تر است؟
هر دو ویتامین سطح ویتامین را در خون افزایش می‌دهند، اما تحقیقات نشان می‌دهد ویتامین ۳ موثر‌تر است. ۳ راحت‌تر جذب شده و سطح سالم ویتامین را برای مدت طولانی‌تری حفظ می‌کند. همچنین در تنظیم بیان ژن‌ها، به ویژه ژن‌های مرتبط با سیستم ایمنی، تأثیر قوی‌تری دارد و تحریک سیستم ایمنی برای مبارزه با باک‌تری‌ها و ویروس‌ها را تقویت می‌کند.
افراد در معرض خطر کمبود ویتامین
افراد کم‌مصرف غذا‌های حاوی ویتامین یا کم‌تعرض به نور خورشید، مستعد کمبود هستند. فاکتور‌های افزایش‌دهنده خطر شامل پوست تیره (کمتر جذب نور خورشید)، بیماری‌های کبد، فیبروز کیستیک، سلیاک، و مصرف دارو‌هایی مانند گلوکوکورتیکوئید‌ها و ضد تشنج‌ها می‌باشند.
علائم و عوارض کمبود
کمبود ویتامین همیشه علائم مشخصی ندارد، اما علائم رایج شامل خستگی، درد و ضعف عضلانی، درد استخوان، تغییرات خلقی (مانند افسردگی) و راشیتیسم در کودکان است. عوارض طولانی‌مدت شامل افزایش خطر عفونت‌های تنفسی، پوکی استخوان، چاقی، سندرم متابولیک، دیابت نوع ۲، سرطان، بیماری‌های قلبی‌عروقی و افسردگی می‌شود. تحقیقات در حال بررسی ارتباط احتمالی با بیماری‌های الت‌هابی و خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS) و آرتریت روماتوئید هستند.
