انفجار ابرنواختر ۱۰۵۴ میلادی؛ تولد سحابی خرچنگ در آسمان تاریخ
علی باقری
۱۶ تیر ۱۴۰۳
۱۶ تیر ۱۴۰۳ - ۰۴:۲۸
پنج ژوئیه سال ۱۰۵۴ میلادی، یک انفجار آسمانی بسیار قوی آسمان تابستان را درخشان ساخت. این رویداد دیدنی، مرگ خشونت‌آمیز یک ستاره بود که برآورد‌ها نشان می‌دهد حدود ده برابر جرم خورشید ما داشته است.
ستاره‌شناسان چینی در آن دوره، مرگ این ستاره را رصد و ثبت کردند. ستاره در ناحیه جنوبی صورت فلکی ثور ظاهر شده بود و درخشانی آن شش برابر زهره و تقریبا برابر ماه کامل توصیف شد. قدر ظاهری آن به حدود منفی ۳.۵ رسید که نزدیک به چهار برابر درخشان‌ترین حالت زهره بود و تا ۲۳ روز حتی در نور روز هم قابل مشاهده باقی ماند.
باقی‌مانده این ابرنواختر بعد‌ها با نام سحابی خرچنگ شناخته شد؛ توده‌ای ابری و درخشان از گاز و غبار که در فاصله هفت هزار سال نوری از زمین قرار دارد.
امروزه سحابی خرچنگ در نزدیکی ستاره زتا گاو دیده می‌شود و با شناسه در فهرست مسیه ثبت شده است، زیرا اولین اجرام این فهرست بوده است. این سحابی منبع قوی امواج رادیویی محسوب می‌شود و نور مرئی آن با فرکانس مشابه امواج رادیویی انتشار می‌یابد. سحابی خرچنگ از معدود ابرنواختر‌های تاریخی مشاهده‌شده در کهکشان راه شیری است.
در حالی که تعداد زیادی از ابرنواختر‌ها در کهکشان‌های نزدیک رصد شده‌اند، این رویداد‌ها در کهکشان خودمان نسبتا نادریده‌اند. آخرین ابرنواختر مشاهده‌شده در راه شیری، ستاره کپلر در سال ۱۶۰۴ میلادی بوده است.
