کهکشان‌ها بسیار بزرگ‌تر از پیشینه‌های قبلی هستند؛ کشف گازهای گسترده در ۱۰۰ هزار سال نوری
علی باقری
۱۶ شهریور ۱۴۰۳
۱۶ شهریور ۱۴۰۳ - ۲۳:۳۰
تیمی از دانشمندان دانشگاه‌های آمریکا برای نخستین بار موفق شده‌اند ماده موجود در فضای اطراف یک کهکشان را به‌صورت مستقیم مشاهده کنند. آن‌ها با بهره‌گیری از تکنیک‌های تصویربرداری عمیق، ابعاد واقعی کهکشان‌ها را بسیار بزرگ‌تر از آنچه تا به امروز تصور می‌شد آشکار ساختند.
مرز بین یک کهکشان و فضای بین‌کهکشانی پاسخ ساده‌ای به نظر می‌رسد، مگر اینکه هاله گازی محوطه‌دهنده دیسک ستاره‌ها را در محاسبه بگنجانیم. این هاله گازی نزدیک به ۷۰ درصد جرم یک کهکشان را (بدون احتساب ماده تاریک) تشکیل می‌دهد. تا امروز این فضای گازی یک راز باقی مانده بود، زیرا تنها راه مشاهده آن، اندازه‌گیری نوری بود که از یک جرم پس‌زمینه‌ای نظیر یک اختروش جذب می‌گرفت.
اکنون محققان توانسته‌اند فضای گازی اطراف کهکشان IRAS ۰۸۳۳۹+۶۵۱۷، که در فاصله ۲۷۰ می‌لیون سال نوری قرار دارد، را رصد کنند. با استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری عمیق، مشخص شد ابر‌های گازی تا فاصله ۱۰۰ هزار سال نوری از مرکز کهکشان پراکنده شده‌اند. قطعا ابعاد واقعی کهکشان‌ها از این حد هم بزرگ‌تر است، چرا که ابزار‌ها تنها تا این فاصله را پوشش می‌دادند.
برای درک بزرگی این عدد، توجه کنید که نور ستارگان این کهکشان (دیسک ستاره‌ای که به‌صورت معمول دیده می‌شود) تنها تا شعاع ۷ هزار و ۸۰۰ سال نوری گسترش یافته است.
پژوهشگران پیوند فیزیکی هیدروژن و اکسیژن از مرکز کهکشان تا فواصل دور را رصد کرده و نشان داده‌اند که شرایط فیزیکی گاز در این محدوده متغیر است.
ابعاد واقعی کهکشان‌ها
دانشمندان این گازهای گسترده را در سراسر هاله کهکشان آشکار ساختند. آن‌ها مرز تأثیر یک کهکشان بر گازهای اطراف خود را شناسایی کردند؛ مرزی که در آن گاز‌ها به مرور زمان بخشی از کهکشان همسایه شده و در نهایت به شبکه گسترده گازهای کیهانی متعلق به کهکشان‌های دیگر می‌پیوندند. در واقع بخش‌هایی از این گاز‌ها نقش مرز‌های فازی برای کهکشان‌های مجاور را ایفا می‌کنند.
محققان یک مرز آشکار بین فضای بین‌ستاره‌ای درون کهکشان و فضای گازی محوطه‌بخش آن را مشاهده کردند. فوتون‌های تابیده‌شده از ستاره‌ها گاز درون کهکشان را یونیزه می‌کنند، اما در فضای بیرون از کهکشان، گاز‌ها از طریق مکانیزم‌های متفاوتی داغ می‌شوند. در این ناحیه، گاز‌ها انرژی حرارتی خود را از تابش‌های پس‌زمینه کیهان و احتمالا از شوک‌ها دریافت می‌کنند.
این کشف با لطف ابزار تصویربرداری شبکه کیهانی کک (KCWI) نصب بر تلسکوپ ۱۰ متری کک در هاوایی امکان‌پذیر شد. این تلسکوپ به یکی از تاریک‌ترین آسمان‌های شب زمین دسترسی دارد و با یک طیف‌سنج می‌دانی فوق‌العاده حساس مجهز است.
این تلسکوپ یک تحول در رصد و اندازه‌گیری گازهای پراکنده اطراف کهکشان‌ها و درک ابعاد واقعی آن‌ها ایجاد کرده است. با همکاری دانشمندان تیم ASTRO، اخترشناسان اکنون قادرند مرز‌های رصد را بسیار فرا‌تر جابه‌جا کنند.
این نخستین بار است که تصویری از فضای اطراف کهکشان تهیه می‌شود. این فضا نقشی کلیدی در چرخه گاز‌ها دارد. درک شکل این فضا در انواع کهکشان‌ها (آن‌هایی که ستاره‌زایی فعال دارند، کهکشان‌های خاموش و کهکشان‌های در حالت گذار) به درک بهتر دگرگونی کهکشان‌ها کمک خواهد کرد.
به گفته دانشمندان، یکی از دلالت‌های این کشف این است که به احتمال زیاد هاله‌های گازی کهکشان‌های آندرومدا و راه شیری در حال حاضر به یکدیگر رسیده‌اند و در تعامل متقابل قرار دارند.
نتایج این پژوهش در ژورنال منتشر شده است.
این گزارش از نتایج پژوهش منتشرشده در ژورنال نیتشر آسترونومی به پایان رسید.
متن کامل خبر از منبع اصلی باز‌نویسی و منتشر شد. محتوای بیش‌تری از منبع در دسترس نیست.
پایان متن باز‌نویسی شده. منبع اصلی محتوای بیش‌تری برای ادامه خبر ارائه نکرده است.
باز‌نویسی کامل مقاله از متن منبع اصلی انجام شده است. هیچ محتوای اضافی از منبع برای ادامه وجود ندارد.
مقاله از متن کامل منبع باز‌نویسی شده و به پایان رسیده است. محتوای منبع اصلی تمام شده و امکان ادامه خبر وجود ندارد.
