آیا عمر انسان ۱۵۰ ساله می شود؟_خبرخوان

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

فکر کنید انسانی را که از همه بیماری‌های مزمن گریخته، هر روز پیاده‌روی می‌کند، رژیم سالم دارد و تا آخر عمرش حتی به یک داروی خاص وابسته نمی‌شود. این چنین فردی، قهرمان عمر طویل به‌شمار می‌رود. اما حتی برای او، نقطه‌ای فرا می‌رسد که دیگر نمی‌تواند از یک سرماخوردگی ساده یا یک زمین‌خوردن بگریزد.

این نقطه، آن‌طور که پژوهشگران می‌گویند، در محدوده ۱۲۰ تا ۱۵۰ سالگی قرار دارد. نوشته دیگر بیماری نیست، بلکه از دست رفتن تدریجی چیزی به‌نام «تاب‌آوری زیستی» (physiological resilience) است. این تواناییِ بدن برای برگشت به حالت اولیه بعد از یک چالش یا اختلال است که با افزایش سن به‌مرور زمان تحلیل می‌رود.

به نقل از یک‌پزشک، همین ناتوانی در برگشت به حالت پایدار، حتی در غیاب بیماری، سقفی برای عمر بشر تعیین می‌کند. این مقاله به بازدید پژوهشی نوین می‌پردازد که دقیقاً همین مرز زیستی را مقصد قرار داده است.

پژوهشگران می‌گویند که حتی اگر فردی بتواند از خطراتی چون سرطان، بیماری قلبی، دیابت و دیگر بیماری‌های مزمن جان سالم به در ببرد، باز هم بدن انسان توان نامحدودی برای ادامه حیات ندارد. آنچه مانع از عمر جاودانه می‌شود، فراتر از بیماری‌ها و عوامل خارجی است. عامل مهم، افت تدریجی تاب‌آوری زیستی است، یعنی توانایی بدن برای برگشت از مشکلاتهای کوچک یا بزرگ به حالت پایدار قبلی. این نوشته را تیمی از محققان به سرپرستی تیموتی پیرکوف از شرکت بیوتکنولوژی Gero در سنگاپور در مقاله‌ای در نشریه Nature Communications بازدید کرده‌اند.

پژوهش این تیم با شراکت مرکز جامع سرطان روزوِل پارک در نیویورک انجام شده و روی داده‌های گسترده‌ای از جمعیت‌های ایالات متحده، بریتانیا و روسیه متمرکز است. رویکرد آن‌ها به جای تمرکز بر بیماری، به بازدید روال طبیعی پیری از دریچه افت تدریجی ظرفیت‌های بازیابی بدن می‌پردازد. حتی در غیاب بیماری، هنگامی بدن دیگر قادر نباشد خودش را بازسازی کند، نقطه آخر نزدیک است. از این منظر، عمر انسان نه با بیماری، بلکه با تحلیل تدریجی توان برگشت‌پذیری محدود می‌شود.

چطور می‌توان این تاب‌آوری را اندازه‌گیری کرد؟

برای بازدید این نوشته، محققان از دو شاخص منفعت گیری کردند: شمار سلول‌های خونی و تعداد قدم‌هایی که افراد روزانه برمی‌دارند. این دو عامل به ظاهر متفاوت، نقش علائم هشداردهنده پیری را ایفا می‌کنند. سلول‌های خونی، به‌اختصاصی گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها، نقش مهمی در نگه داری اعتدال زیستی ایفا می‌کنند و تغییرات آن‌ها می‌تواند نمایانگر ناتوانی بدن در بازسازی باشد. از طرف دیگر، شمار قدم‌هایی که افراد در طول روز برمی‌دارند، بازتابی از حالت کلی کارکرد فیزیکی و تحرک بدن است.

پژوهش نشان داد که در طول زمان، حتی بدون بیماری خاص، این دو شاخص به‌مرور زمان افت می‌یابند. اما مسئله مهم‌تر این است که افت آن‌ها نه مدام، بلکه به‌صورت پلکانی  رخ می‌دهد که طی آنها بدن دیگر نمی‌تواند بعد از یک اختلال، به حالت اولیه بازگردد. این «ناتوانی در برگشت» در واقع نشانه‌ای از ناکامی تاب‌آوری زیستی است و روندی است که با افزایش سن شدت می‌گیرد.

دلنشین است که با وجود تفاوت‌های بنیادین بین شمار سلول‌های خونی و تعداد قدم‌ها، هر دو شاخص روندی شبیه در مسیر پیری نشان خواهند داد. پتر فدیچف، یکی از نویسندگان تحقیق و بنیان‌گذار شرکت Gero، به Scientific American حرف های است که شباهت بین این دو مسیر، تأییدی است بر این‌که روال تحلیل تاب‌آوری واقعاً وجود دارد.

مفهوم تاب‌آوری در این پژوهش همانند به نوار سلامتی در بازی‌های ویدیویی است. وقتی که جوان هستید، اگر بدن شما دچار صدمه شود، به‌طور کامل به حالت قبلی بازمی‌گردد، اما با افزایش سن، حتی اگر بهبودی حاصل شود، سطح تازه سلامت مقداری پایین‌تر از حالت اولیه است. این کم شدن‌های پیاپی به مرور زمان انباشته خواهد شد و ظرفیت زیستی بدن برای برگشت کامل به سطح قبلی را افت خواهند داد.

با ترسیم الگوی وقتی بازیابی سلامت در افراد گوناگون و در بازه‌های سنی گوناگون، پژوهشگران توانستند محدوده‌ای را برای حداکثر طول عمر بیابند. آن‌ها اعتقاد دارند در جایی بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ سالگی، توانایی بدن برای بازسازی کامل از دست می‌رود. در این نقطه، حتی کوچک‌ترین اختلال می‌تواند برای بدن غیرقابل‌تحمل باشد و چرخه‌ای از ناتوانی تشکیل کند که به مرگ منجر می‌شود.

در واقع، بدن انسان در برابر هر بحران زیستی، همانند یک شرط‌بندی در برابر خطرات احتمالی (از جمله سرطان) عمل می‌کند. هر سال عمر زیاد تر، به‌منزله افزایش دفعات این شرط‌بندی است و در نهایت، سکه‌ای خواهد افتاد که نشانه آخر عمر است.

چرا سلول‌های خونی و شمار قدم‌ها؟ علتپشت انتخاب این دو شاخص

در نگاه نخست، شمار سلول‌های خونی و تعداد قدم‌های روزانه امکان پذیر متغیرهایی کاملاً متفاوت به‌نظر برسند، اما از نظر زیست‌شناسی و سلامت، هر دو از پایه‌های کارکرد پایدار بدن محسوب خواهد شد. شمار گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها بازتاب مستقیمی از حالت سیستم ایمنی، اکسیژن‌رسانی و توانایی بدن برای ترمیم بافت‌ها است. به‌گفتن مثال، افتگلبول‌های قرمز نشانه‌ای از کم‌خونی است، و شمار پایین گلبول‌های سفید می‌تواند نشان‌دهنده نقص در مغز استخوان و افزایش ریسک عفونت‌ها باشد.

از نظر دیگر، تعداد قدم‌های روزانه شاخصی کاربردی برای برسی سلامت فیزیکی است، هرچند به اندازه سلول‌های خونی عددی دقیق ندارد. این متغیر اگرچه تا حدی وابسته به سبک زندگی و اراده شخصی است، اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند که ربط مستقیم و معنی‌داری با نرخ مرگ‌ومیر دارد. برای نمونه، مطالعه‌ای در نشریه JAMA Internal Medicine در سال ۲۰۱۹ نشان داد که حتی برداشتن ۷۵۰۰ قدم در روز تأثیر چشم‌گیری در افت خطر مرگ دارد و زیاد تر از آن تأثیر افزوده‌ای ندارد.

ترکیب این دو شاخص که یکی کاملاً فیزیولوژیک و فرد دیگر رفتاری-کارکردی است، به محققان اجازه داد تا به نتیجه‌ای فراتر از محدوده یک متغیر خاص برسند. این هم‌سویی نشان داد که افت تاب‌آوری زیستی روندی بنیادین در بدن انسان است و تنها به یک جنبه خاص از سلامت محدود نمی‌شود.

این یافته‌ها، امید به زندگی را از آرمان «عمر نامحدود» دورتر می‌کند. حتی در صورتی که بتوانیم همه بیماری‌ها را کنترل یا درمان کنیم، باز هم بدن انسان با ساختار زیستی جاری، محدودیتی ذاتی دارد. بدون مداخلات بنیادین همانند جایگزینی اندام‌ها یا راه حلهای نوینی که تا این مدت در حد تئوری می باشند، نمی‌توان از این سقف فراتر رفت. این سقف نه‌تنها بر پایه توانایی‌های تاریخی همانند عمر ۱۲۲ ساله ژان کالمان، بلکه بر پایه داده‌های زیستی قابل‌سنجش نیز قبول می‌شود.

پژوهش‌های شبیهی اکنون در حال بازدید رویکردهایی همانند «بازسازی اندام‌ها» و «مهندسی ژنتیک مقاوم‌سازی» برای افزایش طول عمر می باشند. اما تا وقتی که نتوانیم تاب‌آوری زیستی را به‌طور مستقیم نگه داری یا بازیابی کنیم، بر پایه این پژوهش  ما هم چنان دچار محدودیت طبیعی خود هستیم.