شرکتهای پخش دارو در آستانه ورشکستگی؛ بحران نقدینگی و سونامی چکهای برگشتی

شرکتهای پخش دارو در آستانه ورشکستگی؛ بحران نقدینگی و سونامی چکهای برگشتی, صنایع داروسازی ایران در سالهای اخیر با چالشهای اقتصادی گستردهای روبرو شده که تنها تولیدکنندگان را نه، بلکه حلقههای میانی و پایانی زنجیره تأمین یعنی شرکتهای پخش و داروخانهها را نیز درگیر کرده است. فعالان این حوزه معتقدند ریشه این مشکلات در برنامهریزیهای نادرست نهادهای بالادست و سیاستگذاران حوزه دارو جستجو میشود.

زنجیرهای از بدهیها از بیمارستانها تا تأمینکنندگان مهندس علیرضا فرمهینیفراهانی، مدیرعامل شرکت پخش آوا دارو تدبیر شرق، توضیح میدهد وقتی بیمهها در پرداخت مطالبات داروخانهها تأخیر میکنند، داروخانهها چکهای شرکتهای پخش را با تاخیر پرداخت میکنند.

تأمینکنندگان نیز برای خرید مواد اولیه به نقدینگی نیاز دارند که در دسترس نیست و دولت پشتیبانی لازم را انجام نمیدهد. در نهایت فشار بر شرکتهای پخش افزایش مییابد و آنها ناچار میشوند حاشیه سود داروخانهها را کاهش دهند؛ روالی که به حذف شرکتهای کوچک میانجامد. مطالبات ۷۰۰ میلیارد تومانی و افت قدرت خرید دکتر آرش سیدی، مدیرعامل شرکت پخش الیتدارو، تأکید میکند مشکلات پخش جدا از سایر بخشهای زنجیره نیست.

جم کاهش داده و در کنار انباشت مطالبات، منجر به کمبود دارو شده است.

بانکها نیز با وجود تعمیمهای بانک مرکزی، تسهیلات لازم را ارائه نکردهاند و اگر اختلاف ارز از ۴۲۰۰ تا ۲۸۵۰۰ تومان جبران میشد، بحران کمبود پیش نمیآمد. نرخ مؤثر بهره بانکی فراتر از ۳۰ درصد مهندس علی مقدسیراد، مدیرعامل داروپخش، بیان میکند پیش از حذف ارز ترجیحی، رشد نقدینگی سالانه حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بود که با حرکت به سمت ارزهای بالاتر، به ۸۰ درصد و سپس ۶۰-۶۵ درصد رسید.

این هزینههای مالی بر دوش شرکتها سنگین است و آنها برای پوشش هزینههای عملیاتی و حفظ سهم بازار، بودجه فروش را بالا میبرند که در کوتاهمدت سود کاغذی میدهد اما در بلندمدت بدون تأمین منابع مالی، شرکتها را به ورشکستگی میکشاند.

سونامی چکهای برگشتی و بدهی ۲۳.۵ هزار میلیاردی دکتر میثم خانلربیک، مدیرعامل داروبهداشت شفا آراد، هشدار میدهد دانشگاههای علوم پزشکی تا آخر آبان ۱۵.۸ هزار میلیارد تومان و کل مشتریان دولتی حدود ۲۳.۵ هزار میلیارد تومان بدهکار شرکتهای پخش هستند. بدهی داروخانههای خصوصی نیز به پرداختهای بیمه گره خورده و چکهای برگشتی به بحرانی تبدیل شده که در صنعت به سونامی چکهای برگشتی معروف است.

افزایش قیمت دارو، فاکتورهای باز و چکهای برگشتی را در بخش خصوصی تشدید کرده و عدم نقدینگی تولیدکنندگان، از بین رفتن ارز تخصیصی، عدم تولید دارو و ناتوانی از پرداخت حقوق را به دنبال داشته است. پشتیبانی همهجانبه تنها راه حل دکتر سیدابراهیم هاشمی، رئیس انجمن پخش دارو و مکمل ایران، بیان میکند بیشترین چالش نقدینگی است که وضعیت آن اسفناک است و رسیدگی به آن نمیتواند مقطعی یا مختص یک بخش باشد.

چکهای برگشتی در شرکتهای پخش از هزار میلیارد تومان فراتر رفته و شرکتها زیر بار وامهای سنگین بانکها قرار دارند. اگر داروخانهها پشتیبانی نشوند، نقدینگی تامین نمیشود و این موجه به پخشکنندگان و سپس تولیدکنندگان و وارداتکنندگان منتقل شده و نتیجه نهایی آن کمبود دارو در بازار خواهد بود.