به گزارش خبرخوان، طب سوزنی به عنوان یکی از شاخه‌های طب سنتی چینی با سابقه حدود پنج هزار ساله، امروزه در بسیاری از کشور‌های جهان برای تسکین درد‌ها و درمان بیماری‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرد. سازمان بهداشت جهانی حدود پنجاه سال پیش بر اساس مطالعات و مقالات علمی، این روش را برای درمان بیماری‌های مرتبط با درد تأیید کرد و توصیه نمود که متخصصان در خط اول درمان از آن بهره‌برند تا نیاز بیماران به دارو کاهش یابد.
آموزش طب سوزنی در دو دانشگاه ایرانی
دکتر رضا حشمت، رئیس انجمن طب سوزنی ایران، در گفت‌وگو با ایسنا بیان کرد از سال ۱۳۸۷ انجمن طب سوزنی تأسیس شد، اما تا سال گذشته این رشته به صورت آکادمیک در ایران وجود نداشت و پزشکان برای ادامه تحصیل مجبور به مراجعه به کشور‌های دیگر بودند. خوشبختانه از سال گذشته دانشگاه‌های علوم پزشکی مشهد و تهران این رشته را به صورت تخصصی در قالب دوره پنج ساله به پزشکان عمومی آموزش می‌دهند. هر دوره تنها چهار تا پنج دانشجو پذیرفته میشود که اگرچه تعداد کمی است، اما گام مهمی در بومی‌سازی این علم محسوب میشود.
طب سوزنی مکمل است، نه جایگزین
دکتر حشمت توضیح داد اصطلاح طب مکمل به معنای ناتوانی طب سوزنی در درمان مستقل نیست، بلکه یعنی این روش به طب مدرن اضافه شده و آن را تکمیل می‌کند. برای مثال بیمار گرفتگی عضلانی را می‌توان تنها با طب سوزنی درمان کرد و نیازی به دارو نخواهد داشت. این موضوع به کاهش مصرف دارو، کاهش هزینه‌های بیمه و صرفه‌جویی در ارز کشور کمک می‌کند. یکی از موانع رواج این روش، عدم تمایل شرکت‌های دارویی است چون مصرف دارو و سود آن‌ها کاهش می‌یابد.
بیماری‌های قابل درمان با طب سوزنی
به گفته رئیس انجمن طب سوزنی ایران، سازمان بهداشت جهانی ۱۳۰ بیماری را قابل درمان با طب سوزنی اعلام کرده است. این بیماری‌ها عمدتا شامل درد‌های عضلانی و مفصلی مانند آرتروز، دیسک کمر (بدون نیاز به جراحی)، می‌گرن که به طور کامل درمان یا کنترل میشود، و چاقی می‌باشد. در مورد چاقی، سوزن‌زدن باعث ترشح هورمون‌هایی مشتق از مرفین شده و بی‌اشت‌هایی ایجاد می‌کند. همچنین با افزایش خون‌رسانی در بافت چربی، متابولیسم بالا می‌رود و لاغری موضعی در شکم، ران، بازو و غبغب امکان‌پذیر میشود.
بدون عوارض و با فواید جانبی
دکتر حشمت تأکید کرد طب سوزنی هیچ عوارضی ندارد، بلکه فواید جانبی دارد. بیمارانی که برای گردن‌درد مراجعه کرده‌اند، بهبود خروپف گزارش داده‌اند چون گرفتگی عضلانی سیستم تنفسی برطرف شده است. همچنین در موارد لاغری، به دلیل رژیم غذایی متعادل و افزایش خون‌رسانی سر، رویش مو بهبود یافته و ریزش مو کاهش می‌یابد. پوست صورت نیز تازه‌تر و روشن‌تر میشود.
تأثیر سن بر نتیجه درمان
این متخصص طب سنتی بیان کرد طب سوزنی در سنین جوانی و می‌انسالی بهتر جواب می‌دهد چون انرژی بدن بالا‌تر است. در سالمندان نیز موثر است اما طول درمان ممکن است بیش‌تر باشد. یک دوره درمانی معمولا ده تا دوازده جلسه است، با فرکانس دو تا چهار جلسه در هفته. اگر پس از این جلسات بهبودی دیده نشود، تشخیص پزشک یا پاسخ‌دهی بیمار باید بازبینی شود.
مکانیزم اثر سوزن در بدن
وقتی سوزن بیش از سه می‌لیم‌تر وارد بدن میشود، سیستم عصبی محیطی پیام را به ستون نخاع و از آنجا به مغز می‌رساند. مغز پاسخ می‌دهد با پرخون کردن آن نقطه یا افزایش هورمون‌های ضد درد. سوزن‌زدن نقاط مخالف یا دور از محل درد نیز رایج است؛ برای مثال درد آرنج با سوزن زدن زانوی سمت مخالف درمان میشود. متخصص طب سوزنی برخلاف روش‌های علائم‌محور، علت بیماری را با بالا بردن متابولیسم و کاهش الت‌هاب هدف قرار می‌دهد.
تقویت سیستم ایمنی و درمان سکته
طب سوزنی سیستم دفاعی بدن را تقویت می‌کند. در کودکان با سرما‌های مکرر و در بیماران سکته مغزی در شش ماه تا یک سال اول، این روش در بهبود تکلم، راه رفتن، فلج صورت و بالا بردن ایمنی بسیار موثر است. دکتر حشمت هشدار داد نه باید ادعا کرد طب سوزنی هر بیماری را درمان می‌کند، نه باید آن را شارلاتانیسم نامید؛ آگاه‌ی صحیح مسیر درمانی را تضمین می‌کند.
همکاری با سایر پزشکان و نقش فیزیو‌تراپیست‌ها
متخصص طب سوزنی که خود پزشک است، می‌تواند بیمار را برای سی‌تی اسکن یا مشاوره نورولوژی ارجاع دهد و پس از تشخیص قطعی، درمان سوزنی را آغاز نماید. فیزیو‌تراپیست‌ها به تنه‌ایی حق تشخیص و درمان با طب سوزنی را ندارند و باید تحت نظر پزشک متخصص و با دستور ارتوپد یا متخصص مربوطه عمل کنند. دوره‌های آموزش طب سوزنی از دو ماه تا پنج سال متغیر است؛ دوره پنج ساله شامل کل طب سنتی چینی از جمله طب گیاه‌ی، اعمال یداوی و سبک زندگی است.
کاربرد در بیماری‌های روانی و اعتیاد
طب سوزنی در درمان اضطراب، افسردگی خفیف و بی‌خوابی به عنوان خط اول درمان موثر است. در افسردگی‌های شدید با میل به خود‌کشی، نیاز به دارو و بستری ضروری است. برای معتادانی که سم‌زدایی شده‌اند، طب سوزنی با بالا بردن مورفین و اندروفین ذاتی، از بازگشت به مواد جلوگیری می‌کند و اراده، شجاعت و تصمیم‌گیری بیمار را تقویت می‌کند. این روش علاوه بر اثرات جسمی، ابعاد معنوی و روحی نیز دارد.
دکتر حشمت در پایان گفت‌وگو تأکید کرد که توسعه طب سوزنی در ایران نیازمند حمایت‌های بیش‌تر نظام بهداشت، گسترش پذیرش در دوره‌های دستیاری و آگاهی‌سازی عمومی است تا بیماران از این روش درمانی کم‌هزینه و بی‌عوارض به درستی بهره‌مند شوند. او امیدوار بود که با افزایش تعداد متخصصان آموزش‌دیده، دسترسی به خدمات طب سوزنی در سراسر کشور تسهیل گردد و بار بیماری و هزینه‌های درمانی بر دوش جامعه و بیمه‌ها کاهش یابد.
منبع ایسنا
